Listening Score — dinlenen şehirler nasıl ses verir

Her şehir yurttaşlarını dinlediğini söyler. Neredeyse hiçbiri bunu kanıtlayamaz.

Basın açıklamasıyla gündelik deneyim arasındaki bu boşluk — Listening Score'un kapatmaya çalıştığı şey budur. Cittopia'nın bileşik kentsel göstergesi The Pulse'un dokuz boyutundan biridir ve mevcut bir Eurostat veya şehir açık veri portalı akışı üzerine inşa edilmeyen tek boyuttur. Benzer bir şey olmadığı için kendimiz inşa ettik.

Bu yazı, Listening Score'un fiilen ne ölçtüğünü, neden bir yerine beş bileşen seçtiğimizi, v0.1'de neyi atladığını ve formülü neden ilk başta açık bir sayfada yayımladığımızı açıklıyor.

Göstergenin yanıtlamaya çalıştığı soru

Varşova'lı, İstanbul'lu ya da Sofya'lı bir yurttaş olduğunuzu düşünün. Yeni bir tramvay hattıyla ilgili bir kamu istişaresine görüş bildiriyorsunuz. Sonra ne olur?

Genellikle üç şeyden biri. En kötü durumda, hiçbir şey — görüşünüz kimsenin okumayacağı bir PDF'in içinde kaybolur. Orta durumda, otomatik bir teşekkür e-postası alırsınız ve şehir altı ay sonra dile getirdiğiniz konudan söz edebilen (ya da etmeyen) bir özet rapor yayımlar. En iyi durumda, proje planı gözle görülür biçimde değişir, değişiklik yurttaş katkısına atfedilir ve sizin özgül kaygınızın ya ele alındığı ya da — bu da önemlidir — gerekçesiyle açıkça reddedildiği bildirilir.

Literatürdeki çoğu katılım göstergesi girdileri ölçer: katkı sayısı, kamu toplantı saatleri, platform kayıtları. Bunlar arz tarafında yararlı göstergelerdir — kanalların var olup olmadığını söylerler. Ama kanalların bir şeye bağlı olup olmadığını söylemezler. Listening Score, bağlı olup olmadıklarını ölçme girişimidir.

Formül — beş bileşen, her biri 20 puanla sınırlı

Beş bileşenin her biri 0–20 arası bir puan üretir. Listening Score onların toplamıdır: 0–100.

Formül kasıtlı olarak yanıtı, döngü kapanışını ve karar izini erişim ve çeşitlilikle eşit ağırlıkta tutuyor. Mükemmel katılımı olan ama döngü kapanışı sıfır olan bir şehir 60'ta tavana çakılır. Orta düzeyde katılımı olan ama mükemmel döngü kapanışı bulunan bir şehir onun üzerine çıkabilir.

Bu tesadüf değil. Göstergenin merkezi metodolojik iddiasıdır: dinleme bir back-end disiplinidir, front-end değil. Zor olan kısım form değildir. Zor olan kısım formun ardından gelen yanıttır.

Mükemmel katılımı olan ama döngü kapanışı sıfır olan bir şehir 60'ta tavana çakılır. Orta düzeyde katılımı olan ama mükemmel döngü kapanışı bulunan bir şehir onun üzerine çıkabilir.

— Listening Score tasarım notu, Cittopia metodoloji v0.1

İyi nasıl görünür

Metodoloji beyaz kitabında bantları yaklaşık referanslarla sabitliyoruz:

• 80–100 — Dinleme-örgütlü. Şehir bir müdürlük atamış, bir katılım el kitabı yayımlamış ve resmi kararlarda rutin olarak yurttaş katkısına atıfta bulunuyor. Avrupa'da bulduğumuz en net örnekler Helsinki, Madrid (Decide Madrid döneminde) ve Brüksel'in bölümleri.
• 60–79 — Dinleme-yetkin. Altyapı var, birkaç kanal işliyor, ama döngü kapanışı düzensiz ve karar izi nadir. Çoğu iyi kaynaklı Avrupa başkenti buradadır.
• 40–59 — Dinleme-istekli. Şehir katılımdan söz eder, zaman zaman göstermelik istişareler yürütür, ama günlük dinleme kurumsallaşmış değildir.
• 20–39 — Dinleme-sembolik. Katılım performatiftir — yıllık bir anket, proje başına bir kamu toplantısı.
• 0–19 — Dinlememe. Güvenilir kanallar yok, yayımlanmış takip belgeleri yok, katkıya atıfta bulunan izlenebilir kararlar yok.

Bunlar notlar değil. Göstergeyi uzman olmayan birinin 30 saniyede okuyabilmesini sağlama girişimidir. 47 puan alan bir şehir yetkilisi, hangi açığın bir sonraki bant için en fazla yol kat ettiğini hemen söyleyebilmelidir.

v0.1'in yanlış yaptığı şeyler (ve biz bunu biliyoruz)

Gösterge bir sebepten ötürü 0.1 sürümünde. Beş dürüst sınırlama:

1. Küçük örnek yanlılığı. Zengin döngü kapanışıyla üç derinlikli istişare yürüten bir şehir, üç yüz sığ istişare yürüten bir şehri puan olarak geçebilir. Felsefi olarak doğru yönde — ama bu, aktif belediye başkanları olan küçük şehirlerin, kişi başı daha ince katılımı olan büyük şehirlere karşı puanlarını yapay olarak yukarı oyunlayabileceği anlamına gelir.

2. Dijital kanal yanlılığı. Ölçekli olarak toplayabildiğimiz verilerin çoğu dijital. Analog katılım (yüz yüze toplantılar, kent meydanı toplantıları, kâğıt başvurular) için kaba bir düzeltme uygulasak da bu bir tahmindir. Güçlü analog kültürlere sahip şehirler (İtalya'nın bazı kesimleri, Polonya kırsalı) muhtemelen hak ettiklerinden daha düşük puan alırlar.

3. Dilsel asimetri. Şu anda takip belgelerini İngilizce, Lehçe, Türkçe, Almanca, Fransızca, İtalyanca, İspanyolca ve Felemenkçe olarak çözümlüyoruz. AB'nin daha az temsil edilen dillerinde yayımlayan şehirler manuel inceleme yedeği alır; bu daha yavaş ve daha az tutarlıdır.

4. "Yurttaş" muğlak bir kavram. Vatandaş olmayan sakinleri dahil ediyor muyuz? Turistleri? Şehirde çalışan ama başka yerde yaşayan kişileri? Farklı istişareler bunu farklı tanımlar. Her istişarenin kendi tanımını takip ediyoruz. Toplam puan dolayısıyla per şehir açıkça ifşa ettiğimiz bir biçimde elmaları ve armutları karıştırıyor.

5. Döngü kapanışını doğrulamak en zor bileşendir. "Şehir katkıyı gerçekten kullandı mı?" sorusu takip belgesini okumayı ve niyeti yargılamayı gerektirir. Bunu hibrit bir boru hattıyla (kural tabanlı çıkarım artı sınır durumlarında insan incelemesi) yapıyoruz, ama göstermelik görünen ama içeriksiz takip belgeleri yayımlayan bir şehir gerçek konumundan daha yüksek puan alabilir.

Bu neden var?

Eurostat "yerel yetkililere güven" anketi yayımlar. OECD Better Life Index katılım verisi yayımlar. SDSN SDG 16 göstergelerini takip eder. Hepsi yararlıdır ve birkaçını girdi olarak kullanıyoruz.

Hiçbiri şehrin yanıt verip vermediğini söylemez. Yurttaşların kendilerini dinlenmiş hissedip hissetmediklerini söylerler; bu farklı (ve değerli) bir ölçümdür. Listening Score bunun back-office karşılığıdır: yurttaşların ne hissettiği değil, şehrin yurttaşların söylediği şeyle gözle görülür biçimde ne yaptığı.

Tam veri sahibi olduğumuz şehirlerde ikisi güçlü biçimde örtüşür. Genellikle iki kalıpta ayrışırlar:

• Güven > Dinleme. Şehrin katılım konusunda güçlü bir itibarı var ama döngü kapanışı verisi ince. Genellikle önceki bir yönetimden devralınan eski bir itibarın işareti.
• Dinleme > Güven. Şehir back-office işini yapar ama bunu iyi anlatamaz. Genellikle fırsat işareti — daha iyi iletişim, hiçbir altta yatan davranışı değiştirmeden güven anketini 18 ay içinde yukarı kaydırabilir.

Her iki kalıp da belediye başkanlığı ofisi veya civic-tech NGO'su için yararlı bilgidir. Birincisi "tesisatı düzeltmezsen itibarın aşınacak" der. İkincisi "tesisatın iyi, hikâye anlatımın bozuk" der.

Sonraki hedef

Metodolojinin v0.2'si, Q3 2026 için planlanan:

• İstişare tipine göre ağırlıklandırma ekleyecek (bütçe oylaması bir park ismi anketinden daha ağırlıklı sayılır)
• Şehirlerin kaçırdığımız takip belgelerini bildirebilmesi için manuel geçersiz kılma kanalı ekleyecek
• Döngü kapanışı puanlamasını yapısal bir dış panel (akademisyenler + civic-tech uygulayıcıları) ile her çeyrek 10 rastgele seçilmiş şehirde üçgenlemeye tabi tutacak
• Her şehir için bileşen başına zaman serisi yayımlayacak, böylece 12 aylık dinleme yörüngesi görünür hale gelecek
• Formülü ve bantları Lehçe ve Türkçeye çevirecek (internasyonalleştirme planımızın 1. Aşaması)

Şu anda hangi şehirlerin nerede puan aldığı ve neden konusunda da açığız — bu yayın, 30 Avrupa başkenti hakkındaki Eylül veri çalışmasının bir parçasıdır. Bir araştırmacı, gazeteci veya formülü geniş çapta yayımlanmadan önce sorgulamak isteyen bir şehir yetkilisiyseniz: methodology@cittopia.com.

Bunu şimdi yayımlamanın anlamı

Her ölçüt aynı zamanda politik bir tercihtir. Listening Score formülünü bir açık sayfada yayımlayarak — bileşenleri, bantları, yanlılık ifşaları ve sınırlamalarıyla — eleştiriyi rahatsız edici olduğundan daha erken davet ediyoruz.

Bu, açık metodolojinin bedelidir. Alternatif, puanı yayımlamak, işe yaradığını iddia etmek ve sonra iddiayı savunmaktır. Bunun yerine puanı yayımlayıp zayıflıklarını adlandırmayı ve onları fark edecek insanlara bulmalarına izin vermeyi tercih ediyoruz.

Birini fark ederseniz, gelen kutusu açık.